Kritiek

“Schenk nooit aandacht aan wat critici zeggen, er is nog nooit een standbeeld opgericht voor een criticus.” Dat is wat Jean Sibelius ons probeerde wijs te maken; doe je ding en luister niet naar wat anderen je zeggen.

Ik zeg: Schenk juist WEL aandacht aan critici, ze bedoelen het goed, ze kunnen je helpen. Veel componisten (Sibelius hoogstwaarschijnlijk ook) vinden van zichzelf dat ze het warm water hebben uitgevonden. Wat zij doen, wat zij schrijven, daar mag niemand wat over opmerken. Maar ze zijn zo overtuigd van zichzelf dat ze ook hun fouten niet meer opmerken en mindere passages in een werk laten voor wat ze zijn.

Toegegeven, er zijn veel slechte critici, mensen die doen alsof ze het zelf beter kunnen, terwijl ze er in werkelijkheid niets van kennen. Een goede criticus is iemand die de kunstenaar zijn werk laat doen en achteraf probeert bepaalde ‘tips’ mee te geven. Iemand die zijn ongezouten mening geeft. ‘Ongezouten’ in de zin van volkomen eerlijk zijn, maar natuurlijk wel tactvol, zowel positieve als negatieve punten ter sprake brengen.

KUNST IS GEEN EXACTE WETENSCHAP!!! Natuurlijk zijn er verschillende ideëen, verschillende interpretaties, nodig. Het is trouwens ook onmogelijk dat een componist alleen maar goed kan doen. Bach had ook zijn mindere momenten. Maar mensen die interesse tonen in ons werk en in onze ontwikkeling kunnen ons helpen; om minder egoïstisch te zijn in wat we doen, om beter te worden in wat we doen, om de kunst die wij creëeren meer toegankelijk te maken voor de mensen die erin geïnteresseerd zouden kunnen zijn. Om niet alleen onszelf, maar ook ons publiek (leken en critici) te plezieren. Luister niet alleen naar jezelf, luister naar iedereen die tegen je spreken wil. LEER EN EVOLUEER.

En geef ook eens een applausje aan die persoon die je op je fouten gewezen heeft!

6 augustus 1999

6 augustus 1999, vandaag precies 12 jaar geleden, was een vrijdag. Ik was een ukje van 11 en een paar maanden, en was door het dolle heen, want ik mocht voor het eerst mee naar de harmonie. Ik durf te wedden dat, als ik nooit naar de harmonie gegaan was, ik nu geen muziek zou studeren. Hoe laag ons niveau ook is, hier heb ik geleerd hoe leuk het is om samen muziek te maken. Die ene 6 augustus staat voor altijd in mijn geheugen gegrift.

Ik weet nog precies welk het eerste stuk was dat ik ooit gespeeld heb. Vreemd, want meestal herinner ik me absoluut belachelijke dingen, zoals welke kleren ik op dat moment aan had. Maar het had voor mijn part naakt kunnen zijn, ik herinner me enkel en alleen dat stuk: Laurel Mountain Overture van Douglas Court. Het hoofdmelodietje met de syncopes dat de klarinetten in het begin spelen herinner ik me al die jaren later nog altijd. Af en toe komt het eens naar boven bubbelen en zing ik luidop: fa do fa mi-i fa sool la sol fa so-ol fa mii fa  fa mi-i re sii doooooo etc.

Het toppunt is, morgen, precies 1 dag na mijn 12-jarig lid zijn, spelen we opnieuw de Laurel Mountain Overture op een concert. Ik voel me even weer dat 11-jarige meisje met de grote klarinet.

Tendinitis: een lange, pijnlijke weg

Foto’s, tekeningen en instructievideo’s volgen later, maar ik deel nu al het artikel met jullie, omdat ik zo trots ben dat ik eindelijk het volledige verhaal op papier heb. Hopelijk kan ik met mijn kennis andere mensen hetzelfde lot besparen.

Het begon op 25 maart 2010. Ik had een zware dag met klarinet- en kamermuziekles, repetities, en ‘s avonds een informeel concert met het kwartet in de keuken van het studentenhome. Al bij de repetitie die voorafging aan het concert merkte ik dat mijn rechterarm pijn deed. Van vermoeidheid, veronderstelde ik, en ik smeerde uit voorzorg al wat Arnica. Maar halverwege het concert ging het niet meer, ik kon mijn klarinet amper vasthouden. Ik forceerde me om toch het concert uit te spelen, maar daarna moest iemand anders mijn instrument opruimen, want ik kreeg de stukken gewoon niet meer uit elkaar. Ik hoopte dat rust me goed zou doen.

Maar de volgende ochtend had ik nog steeds pijn, veel pijn. Ik kon niets doen met mijn rechterarm, niet eens mijn sleutel op de deur steken. Gelukkig ben ik linkshandig. Ik spendeerde mijn dagen in het koffiekot, en ben nog altijd de vrienden die mij daar gezelschap hielden heel erg dankbaar. Toen was het paasvakantie en nam ik rust, twee weken, maar daarna bleek het nog niet opgelost te zijn. Geen vermoeidheid dus, en ik besloot dan toch maar naar de dokter te gaan. Daar viel voor het eerst het woord tendinitis, een ontsteking van de aanhechting van de spieren, bij mij afkomstig van de duim, maar met ook ontsteking onder de elleboog. Mijn dokter, die me al kent van toen ik baby was, weet dat ik vaak allergische reacties op zalfjes vertoon en dat ik nogal anti-antibiotica ben, dus hij stelde kinesitherapie voor. Twee keer per week werd ik gemasseerd, inclusief massage met ultrasone straling en ook een keer electroshocks. Klinkt leuk, massage, maar het voelde eerder als een marteling. Gelukkig ging het snel beter, en na een paar sessies kon ik stilaan weer beginnen studeren, al liet ik de marathonsessies meestal achterwege.

Alles ging goed tot ik eind juli op klarinetcursus ging in Ávila, Spanje. De lessen waren geen probleem, maar de oncomfortabele zithouding tijdens de choirrepetities maakte dat ik tijdens de pre-generale repetitie niet meer kon doen dan mijn partij meevolgen. TE VERMIJDEN: te lage stoelen en 2 muzikanten per pupiter, waardoor je niet recht voor de partituur kan zitten en bovendien de pupiter op een compromishoogte moet zetten die waarschijnlijk voor geen van beiden ideaal is. Gelukkig was het daarna nog anderhalve maand echt vakantie en toen ging alles dus weer goed.

Tot… midden oktober. Ik studeerde in die periode het Brahms-trio op la-klarinet, alsook de 1e sonate, op sib. Veel wisselen van de ene naar de andere dus, met als gevolg dat ik na een week weer bij de dokter zat. Terug kine. Ik koos een andere kinesist, eentje dicht bij het conservatorium, zodat ik toch de hele dag op school kon studeren en dan rechtstreeks kon gaan. Ik werd weer gemasseerd (gelukkig was het deze keer iets minder pijnlijk, omdat ik tijdig mijn voorschriftje bij de dokter was gaan halen) en kreeg de opdracht meerdere malen per dag (voornamelijk na het spelen) stretchoefeningen te doen.

Eind goed, al goed, zul je zeggen. Klopt, maar tijdens het orkestproject bleek dat die laatste sessies nog niet het einde waren. Het vervelende aan dit project was dat ieder stuk voor een andere klarinet was. Dus voormiddag en namiddag speelden we op een ander instrument. En als je ooit een Selmer Signature hebt bespeeld (of zelfs maar vastgehouden) weet je dat er toch wel een significant verschil in spreiding van de vingers en in gewicht is. De eerste week scheen stretching wel te werken, maar daarna werd het erger en erger. De dag voor het concert merkte ik dat ik een aantal loopjes niet gespeeld kreeg, omdat ik door de spanning mijn vingers niet meer gelijkmatig kon bewegen. Ik belde naar de kinesiste voor een spoedafspraak, maar ze was in opleiding die week en kon geen patiënten meer bijnemen vóór de volgende maandag. Voor het concert extra stretchings- en ontspanningsoefeningen gedaan en maandagochtend meteen naar de kine.

In overleg met de kinesiste besloot ik nog maar eens een doktersvoorschrift te gaan halen. De tenditis deed zich nu nog enkel voor in mijn duim en pols (omdat de spier van de duim doorloopt tot vlak onder de spier van de onderarm), en kwam meestal pas op in stresssituaties, dus niet bij vermoeidheid na marathonsessies. De kinesiste vermoedde dat ze me met oefentherapie voorgoed van mijn probleem af kon helpen. Tweëeneenhalve maand heb ik met haar gewerkt, tot vlak na mijn laatste examen. We deden massage van duim en pols, versterken van de spieren in de bovenarm, stretching van de spieren in onderarm en pols, versterken van spieren in de onderarm, flexibiliteit van de duim, en stretching en versterking van de spieren van de vingers.

Een keer, ergens in het midden van de periode dat ik naar haar ging, had ik iets geforceerd met spelen en kon mijn vingers niet meer strekken, mijn hand bleef in de speelhouding staan. Een halfuur later was het opgelost. Ik kreeg toen ook ‘het balletje’ mee naar huis. De Handmaster Plus. Een balletje, met een elastiek om je vingers door te steken. Je strekt je hand (en vingers) volledig en sluit hem dan weer (waarbij je in het balletjes knijpt, dan train je ondertussen ook je armspieren). IEDERE MUZIKANT ZOU DIT MOETEN HEBBEN. Ik heb er mijzelf meteen drie gekocht (verschillende sterktes) en raad ze aan iedereen aan. Gewoon zoeken op Amazon.

Tijdens een van de eerste sessies stelde ik haar ook de vraag waar ik nu best de duimsteun plaats (nadat ik haar het systeem van de duimsteun grondig had uitgelegd). Zo hoog mogelijk, was het antwoord, want dan verminder je de druk op de duim. Ik twijfelde eerst aan haar mening, omdat een zeer gelovenswaardig klarinettist me ooit gezegd had dat de duim tijdens het spelen best tussen wijs- en middenvinger staat. Met andere woorden, duimsteun zo laag mogelijk. De man had het mis! Ik probeerde het een week uit, en voelde meteen verbetering, mijn duim was veel minder moe na het spelen. DUS: bij tendinitis in de duim, de duimsteun ZO HOOG MOGELIJK, om de druk op de duim te verminderen. In andere gevallen kan een andere positie misschien beter zijn, dus je moet zelf uitproberen, of een specialist vragen, maar ik was met deze raad alleszins geholpen.

Die bewuste maandag na mijn contrapuntexamen werd ik dus tendinitisvrij verklaard. Natuurlijk moet ik blijven opletten en oefeningen doen, ik heb nu eenmaal niet zo’n sterke spieren, of mijn polsen zijn niet ideaal gebouwd om klarinet te spelen, maar ik weet nu hoe, dus ik hoop dat ik verdere kinesistbezoeken kan vermijden. BETER VOORKOMEN DAN GENEZEN!!!